ACTION: de basis van een goede prompt in ChatGPT

Waarom prompten met ACTION?

Vage vraag erin = vaag antwoord eruit. Met ACTION krijg je sturing, kwaliteit en tijdwinst. ChatGPT reageert altijd. Maar of het helpt, hangt af van wat jij vraagt. De meeste prompts zijn te algemeen: “Maak een sportplan” en klaar. Resultaat: een middelmatige lap tekst. ACTION is een set van zes bouwblokken die ervoor zorgt dat jouw prompt oplevert wat je nodig hebt.

Wat is ACTION?

Een simpel raamwerk om je prompt te structureren:

A — Actie: wat moet AI precies opleveren? De opdracht die je aan de AI geeft. Wat moet de tool voor je doen? Schrijf dit in de gebiedende wijs. Voorbeeld: “Schrijf een samenvatting’’

C — Context: voor wie, waarom, welke randvoorwaarden? Stel duidelijke kaders om de eindeloze mogelijkheden te begrenzen. Zonder zulke parameters vult de tool de gaten zelf in. Zorg dat de tool precies weet waarom het iets moet doen en hoe het dat moet doen Voorbeeld: De samenvatting is de introductie van mijn onderzoeksrapport dat ik heb uitgevoerd voor [opdrachtgever]. Ik wil dat in de samenvatting in ieder geval de volgende thema's worden meegenomen ...[voeg thema's in].

T — Template: geef een voorbeeld of bestaand format om te volgen. Refereer naar bestaande templates (bijv: SMART, SWOT of STARR) die de tool als voorbeeld kan gebruiken. Maar, je kunt ook je eigen eerder opgestelde documenten als referentie invoegen! Voorbeeld: ‘’Formuleer het doel volgens het SMART-principe’’

I — Identiteit: welke rol of expertise neemt AI aan? Door de AI een rol te geven, weet de tool vanaf welk oogpunt het jouw vraagstuk moet benaderen. Het helpt hierbij ook om jouw eigen rol te beschrijven. Voorbeeld: ‘’Ik werk als directeur op een hogeschool in Groningen. Neem de rol aan van een creatieve contentcreator’’

O — Opmaak: hoe wil je de output terug (bullets, tabel, lengte)?

Beschrijf je de fysieke vorm van de output. Geef duidelijk aan hoe jij wilt dat de tool zijn output aanlevert. Wil je dit in bulletpoints? In een tabel? Of juist in lopende tekst? Het kan allemaal, zolang je het maar aangeeft.

Voorbeeld: ‘’Geef het antwoord weer in een tabel met 3 rijen en 4 kolommen’’

N — Nuance: toon, beperkingen en do’s/don’ts.

Zoek de juiste aansluiting met de doelgroep. Hier kun je bijvoorbeeld je taalgebruik benoemen, de doelgroep beschrijven of een bepaalde schrijfstijl bepalen. 

Voorbeeld: ‘’Voorbeeld: ‘’Richt je op Groningse studenten van mbo/hbo/wo niveau van 18-24 jaar. Gebruik B1 Nederlands en vermijd jargon’’

Kortom: ACTION is geen “trucje” om ChatGPT slimmer te laten klinken, maar een manier om zelf scherper te denken. Je hoeft echt niet altijd alle zes de bouwblokken te gebruiken. Begin met Actie en Context, voeg een Template of Opmaak toe als je sneller tot de juiste vorm wilt komen, en gebruik Nuance als toon of grenzen belangrijk zijn. Hoe vaker je ACTION inzet, hoe minder je achteraf hoeft te repareren. Probeer het vandaag nog met een taak die je toch al moest doen, en kijk wat er gebeurt als je je prompt één keer wél goed neerzet.