door LEF10 november 2026Bijgewerkt op: 15 november 2026
Overdracht die net niet compleet is. Een medicatiefout die "bijna" gebeurde. Een collega die zegt geen tijd te hebben voor het nieuwe systeem. Herken je één van deze dingen in jouw team? Dan is de kans groot dat je er nog zes herkent, want als je vaak genoeg een serious game ontwerpt voor de zorg, ga je een patroon zien. De organisaties verschillen, de teams verschillen, de precieze aanleiding verschilt, maar de onderwerpen die uiteindelijk op tafel komen, zijn opvallend vaak dezelfde zeven. Blijkbaar zijn dit de plekken waar de zorg het meest schuurt, en waar een spel net dat beetje extra losmaakt wat een werkoverleg niet voor elkaar krijgt.
Hieronder de zeven thema's die we het vaakst zien terugkomen, en waarom een spelvorm daar juist zo goed bij past.
De overdracht is misschien wel het meest onderschatte moment van de dag. Vijf minuten, soms minder, waarin cruciale informatie van de ene naar de andere dienst moet. Ga je te snel, dan mist er iets. Ga je te uitgebreid, dan loopt de volgende dienst achter voor hij begonnen is.
In een spelvorm laten we teams letterlijk ervaren wat er misgaat als informatie wegvalt, wordt aangenomen of dubbelzinnig wordt overgedragen.
De zorg verandert. Mensen wonen steeds langer thuis en dat vraagt om een andere manier van kijken naar ondersteuning, samenwerking en verantwoordelijkheid. Wie doet wat, wanneer is professionele zorg nodig en welke rol spelen familie, mantelzorgers en de omgeving?
Juist bij zo’n complex vraagstuk kan een serious game helpen. In een spel kun je verschillende perspectieven en dilemma’s ervaren, zonder dat je meteen in de praktijk aan de slag hoeft. Je ontdekt hoe keuzes van de één gevolgen kunnen hebben voor de ander en waar belangen soms botsen. Zo wordt een grote zorgtransitie ineens iets waar je samen over kunt praten, puzzelen en van leren.
Roosters, verlof, ziekmeldingen, spoedvervangingen. Planning is een van de grootste bronnen van onderlinge wrijving in zorgteams. Niet omdat plannen zelf ingewikkeld is, maar omdat de belangen van de planner, de medewerker en de cliënt regelmatig met elkaar botsen.
In een spel maken we die verschillende perspectieven voelbaar. Wie ooit in de schoenen van de planner heeft gestaan tijdens een spel, oordeelt daarna net iets milder over het rooster dat maandag weer verandert en durft misschien zelfs een keer "bedankt" te zeggen in plaats van te zuchten.
Werkdruk is een onderwerp waar iedereen het "over eens" is dat het een probleem is, en waar tegelijk niemand precies weet wat de oplossing is, want die verschilt per team, per dienst, per persoon. Een enquête levert vaak een lijst met symptomen op, geen inzicht in de oorzaak.
Een serious game rond werkdruk laat teams samen zoeken naar wélke keuzes, gewoontes en verwachtingen de druk daadwerkelijk opvoeren. Dat opent gesprekken die met een tevredenheidsonderzoek nooit boven tafel komen.
Praten over een incident is spannend. Er hangt al snel een sfeer van schuld omheen, ook als dat niet de bedoeling is. Daardoor blijven waardevolle lessen soms onbesproken, uit angst voor een vinger die wijst.
Een spelvorm haalt de scherpte eraf. Door incidenten te bespreken via een fictief scenario in plaats van de eigen casus, kunnen teams vrijer analyseren wat er misging, zonder dat het meteen persoonlijk wordt.
Het gesprek met familie is voor veel zorgmedewerkers een van de spannendste momenten van het werk. Boze, verdrietige of wantrouwende naasten, terwijl je zelf ook nog met de zorg voor de cliënt bezig bent en niemand tijdens de opleiding heeft uitgelegd wat je zegt als een zoon je fixeert met de blik van "ik heb drie avonden op Google gezeten en ik weet het beter dan u". Trainen op zo'n gesprek voelt al snel kunstmatig, niemand acteert graag emoties na in een rollenspel, laat staan tegenover de eigen leidinggevende.
Een spelvorm biedt hier net wat meer afstand en veiligheid dan een klassiek rollenspel. Medewerkers oefenen met scenario's, situaties en reacties, zonder de ongemakkelijke spanning van een rollenspel waarin je toch steeds denkt: "dit is gewoon mijn collega die doet alsof hij boos is".
Van medicijndispensers tot digitale zorgdossiers: nieuwe technologie wordt in de zorg lang niet altijd verwelkomd als hulpmiddel. Vaker voelt het als een bedreiging van de eigen expertise, van het contact met de cliënt, soms zelfs van de eigen baan.
Dit thema zagen we onlangs nog concreet terug bij Zorggroep Drenthe en Noorderboog, waar we samen het spel Rusthonk ontwikkelden voor de intramurale zorg. De zorgzwaarte op woonzorglocaties neemt toe, terwijl tijd en personeel onder druk staan en juist dan moet nieuwe technologie helpen, niet extra weerstand oproepen. In het spel ervaarden zorgmedewerkers waar technologie daadwerkelijk ondersteunt, waar het schuurt, en wat nodig is om die verandering blijvend te laten landen. Geen technologie die van bovenaf wordt opgelegd, maar een spelomgeving waarin fouten maken en keuzes bespreken veilig kon.
Benieuwd hoe Rusthonk dat voor elkaar kreeg?
Bekijk het volledige project bij Zorggroep Drenthe en Noorderboog
Wat deze zeven onderwerpen gemeen hebben: het zijn stuk voor stuk thema's waar de emotie, de tijdsdruk of de onzekerheid net iets te groot is voor een gewoon gesprek. Een protocol legt uit wát er moet gebeuren, maar niet hóe het voelt als het misgaat. Een spel doet dat wel, in een veilige, herhaalbare vorm, zonder dat er een cliënt, collega of dienstrooster écht schade van ondervindt.
En dat is precies waarom Serious Gaming in de zorg zo goed werkt op de thema's waar praten alleen niet meer voldoende is.


